Skip to content

Resumen UD6

✨ Mapa Conceptual UD6

graph LR
    A["<b>UD6<br/>Contrastes de<br/>Hipótesis</b>"]

    A --> B["<b>Conceptos</b><br/>H₀, H₁, α,<br/>P-valor"]
    A --> C["<b>Errores</b><br/>Tipo I, Tipo II,<br/>Potencia"]
    A --> D["<b>Tests</b><br/>Z, t, F,<br/>χ²"]

    B --> B1["H₀: Status quo"]
    B --> B2["H₁: Afirmación"]
    B --> B3["α: 0.05 o 0.01"]

    C --> C1["Error I: α<br/>Falso +"]
    C --> C2["Error II: β<br/>Falso -"]
    C --> C3["Potencia: 1-β"]

    D --> D1["Z: σ conocida"]
    D --> D2["t: σ desconocida"]
    D --> D3["F: varianzas"]
    D --> D4["χ²: varianza"]

    style A fill:#ffcccc
    style B fill:#fff3e0
    style C fill:#ffe6cc
    style D fill:#ccffcc

🎯 Proceso Completo de Contraste

graph TD
    Start["Inicio: Problema"] --> Step1["1. Formular Hipótesis<br/>H₀ y H₁"]
    Step1 --> Step2["2. Elegir nivel α<br/>(0.05 o 0.01)"]
    Step2 --> Step3["3. Seleccionar test<br/>Z, t, F o χ²"]
    Step3 --> Step4["4. Calcular estadístico<br/>de prueba"]
    Step4 --> Step5["5. Calcular p-valor"]
    Step5 --> Decision{"6. Comparar<br/>p-valor vs α"}

    Decision -->|p < α| Rechazar["✅ Rechazar H₀<br/>Significativo"]
    Decision -->|p ≥ α| NoRechazar["❌ NO rechazar H₀<br/>Evidencia insuficiente"]

    Rechazar --> Conclusion1["Hay evidencia<br/>para H₁"]
    NoRechazar --> Conclusion2["NO hay evidencia<br/>suficiente"]

    style Rechazar fill:#ffcccc
    style NoRechazar fill:#ccffcc

🔀 Árbol de Decisión: Tipo de Hipótesis

graph TD
    Start["¿Tipo de contraste?"] --> Q1{"Dirección"}

    Q1 -->|Sin dirección| Bilateral["BILATERAL<br/>H₁: μ ≠ μ₀"]
    Q1 -->|Mayor| Derecha["UNILATERAL DERECHA<br/>H₁: μ > μ₀"]
    Q1 -->|Menor| Izquierda["UNILATERAL IZQUIERDA<br/>H₁: μ < μ₀"]

    Bilateral --> B1["Región crítica:<br/>Ambas colas"]
    Derecha --> D1["Región crítica:<br/>Cola derecha"]
    Izquierda --> I1["Región crítica:<br/>Cola izquierda"]

    B1 --> Ej1["Ej: ¿Es diferente?"]
    D1 --> Ej2["Ej: ¿Es mayor?"]
    I1 --> Ej3["Ej: ¿Es menor?"]

    style Bilateral fill:#ffe6cc
    style Derecha fill:#ffcccc
    style Izquierda fill:#cce5ff

⚠️ Matriz de Errores

graph TB
    subgraph " "
        R1["REALIDAD: H₀ Verdadera"]
        R2["REALIDAD: H₀ Falsa"]

        D1["DECISIÓN: Rechazar H₀"]
        D2["DECISIÓN: NO rechazar H₀"]
    end

    R1 -->|Rechazar| E1["❌ ERROR TIPO I<br/>Falso Positivo<br/>P = α"]
    R1 -->|No Rechazar| C1["✅ CORRECTO<br/>P = 1-α"]

    R2 -->|No Rechazar| E2["❌ ERROR TIPO II<br/>Falso Negativo<br/>P = β"]
    R2 -->|Rechazar| C2["✅ CORRECTO<br/>POTENCIA = 1-β"]

    style E1 fill:#ff6666
    style E2 fill:#ffcc66
    style C1 fill:#66ff66
    style C2 fill:#66ff66

Tabla Resumen de Errores

H₀ Verdadera H₀ Falsa
Rechazar H₀ ❌ Error Tipo I (α) ✅ Correcto (Potencia 1-β)
NO Rechazar H₀ ✅ Correcto (1-α) ❌ Error Tipo II (β)

Control de Errores

  • α: Se fija previamente (0.05 o 0.01)
  • β: Depende de n y tamaño del efecto
  • Potencia = 1-β: Detectar efecto cuando existe
  • Balance: ↓α → ↑β (para ↓ambos → ↑n)

🧪 Árbol: Elegir Test Apropiado

graph TD
    Start["¿Qué parámetro?"] --> Q1{"Tipo"}

    Q1 -->|Media μ| Q2{"¿σ conocida?"}
    Q1 -->|Proporción p| TP["Test Z proporción"]
    Q1 -->|Varianza σ²| Q3{"¿Cuántas?"}

    Q2 -->|SÍ| TZ["Test Z<br/>Z = (x̄-μ₀)/(σ/√n)"]
    Q2 -->|NO| Q4{"¿n ≥ 30?"}

    Q4 -->|SÍ| TZA["Test Z aprox<br/>(usar s)"]
    Q4 -->|NO| TT["Test t<br/>t = (x̄-μ₀)/(s/√n)"]

    Q3 -->|Una| TChi["Test χ²<br/>χ² = (n-1)s²/σ₀²"]
    Q3 -->|Dos| TF["Test F<br/>F = s₁²/s₂²"]

    style TZ fill:#ccffcc
    style TT fill:#ffffcc
    style TP fill:#ffcccc
    style TChi fill:#cce5ff
    style TF fill:#ffe6cc

🔑 Fórmulas Clave

Test Z para Media (σ conocida)

\[ Z = \frac{\bar{x} - \mu_0}{\sigma / \sqrt{n}} \sim N(0,1) \]

Condiciones: n ≥ 30 o población normal, σ conocida


Test t para Media (σ desconocida)

\[ t = \frac{\bar{x} - \mu_0}{s / \sqrt{n}} \sim t_{n-1} \]

Condiciones: n < 30, población normal, σ desconocida


Test t para Dos Medias

\[ t = \frac{\bar{x}_1 - \bar{x}_2}{s_p \sqrt{\frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2}}} \sim t_{n_1+n_2-2} \]

Varianza combinada:

\[ s_p^2 = \frac{(n_1-1)s_1^2 + (n_2-1)s_2^2}{n_1 + n_2 - 2} \]

Test t Pareado

\[ t = \frac{\bar{d}}{s_d / \sqrt{n}} \sim t_{n-1} \]

Donde \(\bar{d}\) = media de diferencias, \(s_d\) = desv. típica


Test F para Varianzas

\[ F = \frac{s_1^2}{s_2^2} \sim F_{n_1-1, n_2-1} \]

Convención: Varianza mayor en numerador


Test χ² para Varianza

\[ \chi^2 = \frac{(n-1)s^2}{\sigma_0^2} \sim \chi^2_{n-1} \]

Uso: Contrastar H₀: σ² = σ₀²


📊 Interpretación del P-valor

graph LR
    P["P-valor"] --> E["Escala 0 a 1"]

    E --> R1["0.00-0.01<br/>Evidencia MUY FUERTE"]
    E --> R2["0.01-0.05<br/>Evidencia FUERTE"]
    E --> R3["0.05-0.10<br/>Evidencia DÉBIL"]
    E --> R4["0.10-1.00<br/>INSUFICIENTE"]

    style R1 fill:#ff4444
    style R2 fill:#ff8844
    style R3 fill:#ffcc44
    style R4 fill:#88ff88

"Si H₀ fuera cierta, la probabilidad de observar un resultado tan extremo o más es p-valor"

❌ Interpretación INCORRECTA

  • "P(H₀ es cierta) = p-valor" — ¡FALSO!
  • "P(H₁ es cierta) = 1 - p-valor" — ¡FALSO!

📚 Tabla de Contrastes

Contraste Parámetro Condiciones Estadístico Distribución
Z media μ σ conocida, n≥30 \(Z = \frac{\bar{x}-\mu_0}{\sigma/\sqrt{n}}\) N(0,1)
t media μ σ desc., normal \(t = \frac{\bar{x}-\mu_0}{s/\sqrt{n}}\) \(t_{n-1}\)
t dos medias μ₁-μ₂ Indep., normales \(t = \frac{\bar{x}_1-\bar{x}_2}{s_p\sqrt{1/n_1+1/n_2}}\) \(t_{n_1+n_2-2}\)
t pareado μ_d Pareadas \(t = \frac{\bar{d}}{s_d/\sqrt{n}}\) \(t_{n-1}\)
F varianzas σ₁²/σ₂² Indep., normales \(F = \frac{s_1^2}{s_2^2}\) \(F_{n_1-1,n_2-1}\)
χ² varianza σ² Normal \(\chi^2 = \frac{(n-1)s^2}{\sigma_0^2}\) \(\chi^2_{n-1}\)

✅ Checklist para Contrastes

Pasos sistemáticos

1. Formular Hipótesis

  • [ ] Escribir H₀ (status quo)
  • [ ] Escribir H₁ (afirmación a probar)
  • [ ] Determinar: bilateral/unilateral

2. Nivel de Significación

  • [ ] Elegir α (0.05 o 0.01)

3. Identificar Test

  • [ ] ¿Qué parámetro?
  • [ ] ¿Se cumplen supuestos?
  • [ ] Elegir: Z, t, F o χ²

4. Calcular Estadístico

  • [ ] Obtener x̄, s, etc.
  • [ ] Calcular valor prueba

5. P-valor

  • [ ] Usar tabla o software
  • [ ] Considerar uni/bilateral

6. Decisión

  • [ ] Comparar p vs α
  • [ ] Si p < α → Rechazar H₀
  • [ ] Si p ≥ α → NO rechazar H₀

7. Conclusión

  • [ ] Expresar en contexto
  • [ ] Indicar nivel confianza
  • [ ] Mencionar limitaciones

🎓 Errores Comunes

❌ Evitar

  1. "NO rechazar H₀" ≠ "Aceptar H₀"
  2. Correcto: Evidencia insuficiente

  3. Mal interpretar p-valor

  4. ❌ "P(H₀ cierta)"
  5. ✅ "P(datos | H₀ cierta)"

  6. Test incorrecto

  7. σ conocida → Z
  8. σ desc. + n<30 → t
  9. Verificar normalidad

  10. Confundir uni/bilateral

  11. "¿Diferente?" → Bilateral
  12. "¿Mayor?" → Unilateral derecha
  13. "¿Menor?" → Unilateral izquierda

  14. Olvidar grados libertad

  15. t: gl = n-1
  16. t dos muestras: gl = n₁+n₂-2
  17. F: gl = (n₁-1, n₂-1)

🚀 Ejemplo Completo

Problema: ¿El tiempo medio de ejecución es 45 ms? Muestra: n=15, \(\bar{x}=42.3\) ms, \(s=5.8\) ms. Usar α=0.05.

Solución:

  1. Hipótesis:

  2. H₀: μ = 45 ms

  3. H₁: μ ≠ 45 ms (bilateral)

  4. Nivel: α = 0.05

  5. Test: t de Student (σ desc., n<30)

  6. Estadístico:

\[ t = \frac{42.3 - 45}{5.8/\sqrt{15}} = \frac{-2.7}{1.498} \approx -1.80 \]
  1. GL: n-1 = 14

  2. Valor crítico: \(t_{0.025,14} = 2.145\)

  3. Decisión: \(|t| = 1.80 < 2.145\) → NO rechazar H₀

  4. Conclusión:

"Con α=0.05, NO hay evidencia suficiente para afirmar que el tiempo medio difiere de 45 ms."


📚 Para Profundizar