Resumen UD6
✨ Mapa Conceptual UD6
graph LR
A["<b>UD6<br/>Contrastes de<br/>Hipótesis</b>"]
A --> B["<b>Conceptos</b><br/>H₀, H₁, α,<br/>P-valor"]
A --> C["<b>Errores</b><br/>Tipo I, Tipo II,<br/>Potencia"]
A --> D["<b>Tests</b><br/>Z, t, F,<br/>χ²"]
B --> B1["H₀: Status quo"]
B --> B2["H₁: Afirmación"]
B --> B3["α: 0.05 o 0.01"]
C --> C1["Error I: α<br/>Falso +"]
C --> C2["Error II: β<br/>Falso -"]
C --> C3["Potencia: 1-β"]
D --> D1["Z: σ conocida"]
D --> D2["t: σ desconocida"]
D --> D3["F: varianzas"]
D --> D4["χ²: varianza"]
style A fill:#ffcccc
style B fill:#fff3e0
style C fill:#ffe6cc
style D fill:#ccffcc
🎯 Proceso Completo de Contraste
graph TD
Start["Inicio: Problema"] --> Step1["1. Formular Hipótesis<br/>H₀ y H₁"]
Step1 --> Step2["2. Elegir nivel α<br/>(0.05 o 0.01)"]
Step2 --> Step3["3. Seleccionar test<br/>Z, t, F o χ²"]
Step3 --> Step4["4. Calcular estadístico<br/>de prueba"]
Step4 --> Step5["5. Calcular p-valor"]
Step5 --> Decision{"6. Comparar<br/>p-valor vs α"}
Decision -->|p < α| Rechazar["✅ Rechazar H₀<br/>Significativo"]
Decision -->|p ≥ α| NoRechazar["❌ NO rechazar H₀<br/>Evidencia insuficiente"]
Rechazar --> Conclusion1["Hay evidencia<br/>para H₁"]
NoRechazar --> Conclusion2["NO hay evidencia<br/>suficiente"]
style Rechazar fill:#ffcccc
style NoRechazar fill:#ccffcc
🔀 Árbol de Decisión: Tipo de Hipótesis
graph TD
Start["¿Tipo de contraste?"] --> Q1{"Dirección"}
Q1 -->|Sin dirección| Bilateral["BILATERAL<br/>H₁: μ ≠ μ₀"]
Q1 -->|Mayor| Derecha["UNILATERAL DERECHA<br/>H₁: μ > μ₀"]
Q1 -->|Menor| Izquierda["UNILATERAL IZQUIERDA<br/>H₁: μ < μ₀"]
Bilateral --> B1["Región crítica:<br/>Ambas colas"]
Derecha --> D1["Región crítica:<br/>Cola derecha"]
Izquierda --> I1["Región crítica:<br/>Cola izquierda"]
B1 --> Ej1["Ej: ¿Es diferente?"]
D1 --> Ej2["Ej: ¿Es mayor?"]
I1 --> Ej3["Ej: ¿Es menor?"]
style Bilateral fill:#ffe6cc
style Derecha fill:#ffcccc
style Izquierda fill:#cce5ff
⚠️ Matriz de Errores
graph TB
subgraph " "
R1["REALIDAD: H₀ Verdadera"]
R2["REALIDAD: H₀ Falsa"]
D1["DECISIÓN: Rechazar H₀"]
D2["DECISIÓN: NO rechazar H₀"]
end
R1 -->|Rechazar| E1["❌ ERROR TIPO I<br/>Falso Positivo<br/>P = α"]
R1 -->|No Rechazar| C1["✅ CORRECTO<br/>P = 1-α"]
R2 -->|No Rechazar| E2["❌ ERROR TIPO II<br/>Falso Negativo<br/>P = β"]
R2 -->|Rechazar| C2["✅ CORRECTO<br/>POTENCIA = 1-β"]
style E1 fill:#ff6666
style E2 fill:#ffcc66
style C1 fill:#66ff66
style C2 fill:#66ff66
Tabla Resumen de Errores
| H₀ Verdadera | H₀ Falsa | |
|---|---|---|
| Rechazar H₀ | ❌ Error Tipo I (α) | ✅ Correcto (Potencia 1-β) |
| NO Rechazar H₀ | ✅ Correcto (1-α) | ❌ Error Tipo II (β) |
Control de Errores
- α: Se fija previamente (0.05 o 0.01)
- β: Depende de n y tamaño del efecto
- Potencia = 1-β: Detectar efecto cuando existe
- Balance: ↓α → ↑β (para ↓ambos → ↑n)
🧪 Árbol: Elegir Test Apropiado
graph TD
Start["¿Qué parámetro?"] --> Q1{"Tipo"}
Q1 -->|Media μ| Q2{"¿σ conocida?"}
Q1 -->|Proporción p| TP["Test Z proporción"]
Q1 -->|Varianza σ²| Q3{"¿Cuántas?"}
Q2 -->|SÍ| TZ["Test Z<br/>Z = (x̄-μ₀)/(σ/√n)"]
Q2 -->|NO| Q4{"¿n ≥ 30?"}
Q4 -->|SÍ| TZA["Test Z aprox<br/>(usar s)"]
Q4 -->|NO| TT["Test t<br/>t = (x̄-μ₀)/(s/√n)"]
Q3 -->|Una| TChi["Test χ²<br/>χ² = (n-1)s²/σ₀²"]
Q3 -->|Dos| TF["Test F<br/>F = s₁²/s₂²"]
style TZ fill:#ccffcc
style TT fill:#ffffcc
style TP fill:#ffcccc
style TChi fill:#cce5ff
style TF fill:#ffe6cc
🔑 Fórmulas Clave
Test Z para Media (σ conocida)
Condiciones: n ≥ 30 o población normal, σ conocida
Test t para Media (σ desconocida)
Condiciones: n < 30, población normal, σ desconocida
Test t para Dos Medias
Varianza combinada:
Test t Pareado
Donde \(\bar{d}\) = media de diferencias, \(s_d\) = desv. típica
Test F para Varianzas
Convención: Varianza mayor en numerador
Test χ² para Varianza
Uso: Contrastar H₀: σ² = σ₀²
📊 Interpretación del P-valor
graph LR
P["P-valor"] --> E["Escala 0 a 1"]
E --> R1["0.00-0.01<br/>Evidencia MUY FUERTE"]
E --> R2["0.01-0.05<br/>Evidencia FUERTE"]
E --> R3["0.05-0.10<br/>Evidencia DÉBIL"]
E --> R4["0.10-1.00<br/>INSUFICIENTE"]
style R1 fill:#ff4444
style R2 fill:#ff8844
style R3 fill:#ffcc44
style R4 fill:#88ff88
"Si H₀ fuera cierta, la probabilidad de observar un resultado tan extremo o más es p-valor"
❌ Interpretación INCORRECTA
- "P(H₀ es cierta) = p-valor" — ¡FALSO!
- "P(H₁ es cierta) = 1 - p-valor" — ¡FALSO!
📚 Tabla de Contrastes
| Contraste | Parámetro | Condiciones | Estadístico | Distribución |
|---|---|---|---|---|
| Z media | μ | σ conocida, n≥30 | \(Z = \frac{\bar{x}-\mu_0}{\sigma/\sqrt{n}}\) | N(0,1) |
| t media | μ | σ desc., normal | \(t = \frac{\bar{x}-\mu_0}{s/\sqrt{n}}\) | \(t_{n-1}\) |
| t dos medias | μ₁-μ₂ | Indep., normales | \(t = \frac{\bar{x}_1-\bar{x}_2}{s_p\sqrt{1/n_1+1/n_2}}\) | \(t_{n_1+n_2-2}\) |
| t pareado | μ_d | Pareadas | \(t = \frac{\bar{d}}{s_d/\sqrt{n}}\) | \(t_{n-1}\) |
| F varianzas | σ₁²/σ₂² | Indep., normales | \(F = \frac{s_1^2}{s_2^2}\) | \(F_{n_1-1,n_2-1}\) |
| χ² varianza | σ² | Normal | \(\chi^2 = \frac{(n-1)s^2}{\sigma_0^2}\) | \(\chi^2_{n-1}\) |
✅ Checklist para Contrastes
Pasos sistemáticos
1. Formular Hipótesis
- [ ] Escribir H₀ (status quo)
- [ ] Escribir H₁ (afirmación a probar)
- [ ] Determinar: bilateral/unilateral
2. Nivel de Significación
- [ ] Elegir α (0.05 o 0.01)
3. Identificar Test
- [ ] ¿Qué parámetro?
- [ ] ¿Se cumplen supuestos?
- [ ] Elegir: Z, t, F o χ²
4. Calcular Estadístico
- [ ] Obtener x̄, s, etc.
- [ ] Calcular valor prueba
5. P-valor
- [ ] Usar tabla o software
- [ ] Considerar uni/bilateral
6. Decisión
- [ ] Comparar p vs α
- [ ] Si p < α → Rechazar H₀
- [ ] Si p ≥ α → NO rechazar H₀
7. Conclusión
- [ ] Expresar en contexto
- [ ] Indicar nivel confianza
- [ ] Mencionar limitaciones
🎓 Errores Comunes
❌ Evitar
- "NO rechazar H₀" ≠ "Aceptar H₀"
-
Correcto: Evidencia insuficiente
-
Mal interpretar p-valor
- ❌ "P(H₀ cierta)"
-
✅ "P(datos | H₀ cierta)"
-
Test incorrecto
- σ conocida → Z
- σ desc. + n<30 → t
-
Verificar normalidad
-
Confundir uni/bilateral
- "¿Diferente?" → Bilateral
- "¿Mayor?" → Unilateral derecha
-
"¿Menor?" → Unilateral izquierda
-
Olvidar grados libertad
- t: gl = n-1
- t dos muestras: gl = n₁+n₂-2
- F: gl = (n₁-1, n₂-1)
🚀 Ejemplo Completo
Problema: ¿El tiempo medio de ejecución es 45 ms? Muestra: n=15, \(\bar{x}=42.3\) ms, \(s=5.8\) ms. Usar α=0.05.
Solución:
-
Hipótesis:
-
H₀: μ = 45 ms
-
H₁: μ ≠ 45 ms (bilateral)
-
Nivel: α = 0.05
-
Test: t de Student (σ desc., n<30)
-
Estadístico:
-
GL: n-1 = 14
-
Valor crítico: \(t_{0.025,14} = 2.145\)
-
Decisión: \(|t| = 1.80 < 2.145\) → NO rechazar H₀
-
Conclusión:
"Con α=0.05, NO hay evidencia suficiente para afirmar que el tiempo medio difiere de 45 ms."
📚 Para Profundizar
- Introducción a contrastes — Conceptos básicos
- Hipótesis nula/alternativa — Formulación
- Errores y significación — Tipos I y II
- P-valor — Interpretación detallada
- Contrastes media — Tests Z y t
- Contrastes varianza — Tests F y χ²
- Ejercicios UD6 — Práctica con soluciones